Black Friday er í ár fríggjadagin 27. november, og fyri mangan føroyskan handil er dagurin ein av teimum størstu søludøgunum áðrenn jól. Men ein avsláttur er bert ein avsláttur, um prísurin, hann verður samanborin við, er sannur. Brúkaraumboðið hevur fleiri ferðir mint handlar á, at undanprísurin skal upplýsast, og at hann skal kunna kannast.
Her er ein gjøgnumgongd av reglunum, sum handlar eiga at hava í huga, áðrenn tilboðini verða lýst.
Hvat er ein undanprísur?
Undanprísurin er tann vanligi, fasti prísurin, sum vøran verður seld fyri. Lýsir ein handil við "áður 999 kr. – nú 699 kr.", so er 999 krónur undanprísurin.
Í 2022 segði Brúkaraumboðið við KVF, at "gamli, fasti, prísurin, undanprísurin, skal upplýsast, og hann skal vera sannur". Brúkaraumboðið legði eisini dent á, at keyparin ikki skal vera "í minsta iva um, at vøran verður seld fyri niðursettan prís".
Seks vikur – ella fýra
Marknaðarføringslógin setur krav um, hvussu leingi vøran skal hava verið seld fyri undanprísin, áðrenn handilin kann vísa til hann í eini lýsing. Sambært Brúkaraumboðinum er meginreglan hendan:
- Undanprísurin skal hava verið galdandi í minsta lagi seks vikur, áðrenn tilboðið kemur í gildi.
- Fyri gerandisvørur og árstíðarbundnar vørur, so sum mat og jólaprýði, er kravið fýra vikur.
Fyri Black Friday merkir hetta í roynd og veru, at skal ein vanlig vøra seljast við avslátti 27. november, so skal undanprísurin hava verið galdandi síðan í seinasta lagi 16. oktober. Fyri mat og jólaprýði er freistin 30. oktober.
Hækkar ein handil prísin stutt fyri Black Friday fyri síðani at "seta hann niður" aftur, so er undanprísurin ikki sannur, og avslátturin er tá villleiðandi.
Lægsti undanprísurin skal standa
Brúkaraumboðið mælir harumframt til, at handlar vísa lægsta undanprísin á øllum vørum við avslátti. Í 2022 var orðingin, at "vanliga skal lægsti undanprísur framman undan søluni vera settur á".
Hevur ein vøra verið seld fyri ymiskar prísir seinastu vikurnar, ber tað sostatt ikki til at velja tann hægsta og samanbera við hann.
Undanprísurin skal vera við í øllum lýsingum
Ein føroyskur handil fekk í 2020 átalu frá Brúkaraumboðinum fyri lýsingarnar, sum hann hevði gjørt til Black Friday. Í lýsingunum á netinum var avslátturin givin í mun til undanprísin, uttan at sjálvur undanprísurin stóð har. Undanprísurin stóð í PDF-skránni, sum varð borin út til húsarhaldini, men tað var ikki nokk.
Boðskapurin frá Brúkaraumboðinum var greiður: Undanprísurin á eini vøru við avslátti skal vera við í øllum lýsingum – eisini á heimasíðuni og á sosialum miðlum.
Brúkaraumboðið kannar prísirnar
Brúkaraumboðið hevur eisini sjálvt kannað prísirnar. Í 2019 vórðu tilboð frá tveimum av stóru el- og húsarhaldshandlunum kannaðar. Báðir handlarnir kundu prógva avsláttirnar, sum teir lýstu við, og Brúkaraumboðið segði tá, at tað fór at gera stakroyndir regluliga.
Góð ráð til handlar
- Skriva undanprísirnar niður. Goym upplýsingar um, nær ein prísur varð settur, t.d. í kassaskipanini ella í einum skjali, so tú kanst prógva hann, um Brúkaraumboðið spyr.
- Kanna freistina. Seks vikur fyri vanligar vørur, fýra vikur fyri mat og árstíðarvørur.
- Vís undanprísin beint við niðursetta prísin – á hillini, í skránni, á heimasíðuni, á Facebook og Instagram.
- Brúka lægsta undanprísin, um vøran hevur havt fleiri prísir.
- Ver greiður. Keyparin skal kunna síggja beinanvegin, hvat vøran kostaði áður, og hvat hon kostar nú.
Eisini kundin eigur at kanna
Brúkaraumboðið heitir eisini á kundarnar um at hyggja eftir, um ein vøra veruliga er sett niður, og um hon kanska er bíligari í einum øðrum handli. Ætlar tú at keypa eitt stórt keyp, t.d. húsaogn ella ein bil, við láni, so kanna allar kostnaðirnar og rentuna, áðrenn tú skrivar undir.
Fyri handlarnar er tað eisini ein fyrimunur at fylgja reglunum. Ein sannur avsláttur ger tað lættari at vinna álit kundanna – og tað álitið heldur longur enn ein Black Friday.
