Eftir fleiri ár við lækkandi tilmælum kemur uppsjóvarvinnan nú inn í eitt ár við munandi størri nøgdum. Altjóða havrannsóknarráðið, ICES, legði 30. september fram ráðgevingina fyri 2027, og hon vísir, at makrelstovnurin er vorðin so mikið betri, at tilmælda veiðan kann meira enn tvífaldast. Í oktober vóru strandarlondini so samd um kvoturnar fyri svartkjaft og norðhavssild – og eisini um at fylgja ICES í makrelinum.

Men stovnurin er framvegis viðbrekin, og stóri spurningurin um, hvussu makrelurin skal býtast millum londini, er ikki loystur.

Makrelurin: 352.938 tons í 2027

ICES mælir til, at samlaða makrelveiðan í 2027 ikki fer upp um 352.938 tons. Tað er 102 prosent meira enn ráðgevingin fyri 2026, sum var 174.357 tons.

Høvuðsorsøkin er, at gýtingarstovnurin aftur er komin upp um sonevnda Blim-markið – tað lægsta, ið fiskifrøðingarnir meta vera tryggt. Gýtingarstovnurin verður í 2026 mettur til umleið 3,2 milliónir tons, júst omanfyri markið á 3,07 milliónir tons. Tí eru tey varnu tiltøkini, sum vórðu sett í verk í fjør, ikki longur neyðug.

Batin kemst serliga av:

  • betri tilgongd, har 2024-árgangurin sýntist sterkur, tá ið hann varð kannaður sum tvey ára gamal fiskur í summarkanningini
  • hægri miðalvekt á fiskinum

Tað er tó vert at leggja til merkis, at:

  • gýtingarstovnurin framvegis er undir varúðarmarkinum á 4,12 milliónir tons
  • ICES metir, at tað eru 33,2 prosent sannlíkindi fyri, at stovnurin aftur fer niður um Blim í 2028, sjálvt um ráðgevingin verður fylgd
  • metingin av 2024-árganginum skal enn váttast við veiðutølum

Og so er ein týðandi fyrivarni: Ráðgevingin fyri 2027 er umleið 11 prosent lægri enn tað, sum ICES væntar, at londini til samans fiska í ár – 398.186 tons. Talan er altso um eitt nógv hægri tilmæli, men ikki neyðturviliga um ein stóra økta veiðu í mun til veruleikan.

Svartkjaftur og sild: Kvoturnar eru avgjørdar

Á strandarlandasamráðingunum í London í oktober gjørdust londini samd um samlaðu kvoturnar fyri 2027, og tey fylgdu tilmælunum hjá ICES:

  • Svartkjaftur: 1.064.191 tons. Sambært verandi býti verður føroyska kvotan nærum 380.000 tons, umleið 75.000 tons meira enn í ár.
  • Norðhavssild: 588.004 tons, sum er 10 prosent meira enn tilmælið í ár. Føroyska kvotan verður nærum 60.000 tons, góð 5.000 tons meira enn í ár.

Fyri svartkjaftin, sum er størsti einstaki stovnurin hjá føroyska uppsjóvarflotanum, merkir hetta eina týðiliga øking í tilfeinginum.

Makrelbýtið er stóra óvissan

Makrelsamráðingarnar vóru í London 20.–22. oktober við Føroyum, Bretlandi, ES, Grønlandi, Íslandi og Noregi. Strandarlondini eru samd um at gera eftir ráðgevingini hjá ICES á 352.938 tons. Men hvussu nógv hvørt land fær, er enn ein opin spurningur.

Í desember 2025 gjørdust Føroyar, Bretland, Noreg og Ísland samd um eina fýrlandasemju, har samlaða kvotan fyri 2026 varð sett til 299.010 tons. ES og Grønland eru uttanfyri semjuna, og tí er eingin altjóða samd heildarkvota fyri 2026. Í fýrlandasemjuni er føroyski parturin 12 prosent.

Verða somu prosentpartar nýttir á ráðgevingina fyri 2027, svarar føroyski parturin til umleið 42.000 tons. Hetta er tó bert ein útrokning – ikki ein avgjørd kvota.

Komandi stig eru longu ásett:

  • 1.–2. desember hittast Føroyar, Bretland, ES, Ísland og Noreg í London at samráðast um eitt nýtt býti fyri svartkjaftin.
  • 3.–4. desember royna londini at fáa hini strandarlondini inn í makrelsemjuna millum Føroyar, Bretland, Ísland og Noreg.

Hvat merkir hetta fyri vinnuna?

Fyri reiðaríini, uppsjóvarvirkini og tænastuvinnuna kring tey, tykjast 2027 at gerast eitt betri ár enn tey seinastu, serliga tí svartkjafta- og sildakvoturnar longu eru avgjørdar og vaksa. Fyri makrelin er myndin minni greið: Tilmælið er hækkað nógv, men stovnurin er nýliga komin upp um tað lægsta markið, og býtið millum londini kann enn broyta føroyska partin.

Desembursamráðingarnar verða tí avgerandi – bæði fyri, hvussu nógvan svartkjaft Føroyar kunnu rokna við í framtíðini, og fyri, um tað loksins eydnast at fáa eina makrelsemju, sum øll strandarlondini eru partur av. Ein slík semja er eisini tað, sum m.a. skotski uppsjóvarfelagsskapurin SPSG peikar á sum neyðugt fyri at byggja stovnin upp aftur.

Keldur

Mynd: Edouard Dognin / Unsplash