Eftir nøkur ár við lækkandi rentum er rákið vent. Bæði evropeiski miðbankin (ECB) og danski tjóðbankin hava hækkað renturnar í ár, og tað merkist nú í føroysku bankunum. Sambært Landsbankanum var miðalrentan, sum føroysk húsarhald rinda fyri síni sethúsalán í bankunum, 3,97% í august 2026. Og enn ein hækking er á veg.

Hví hækkar rentan?

Landsbankin greiðir frá, at geopolitisk stríð hava elvt til stór sveiggi í orkuprísunum, og at búskapargongdin samstundis hevur verið betri enn væntað. Tí hava miðbankarnir hækkað renturnar, og útlit eru til, at tær fara at hækka enn meira.

  • ECB hækkaði leiðandi renturnar í juni og september, hvørja ferð við 0,25 prosentstigum – tilsamans 0,50 prosentstig.
  • Fed, amerikanski miðbankin, hækkaði eisini rentuna fyri kortum við 0,25 prosentstigum, fyrstu ferð í ár.
  • Danski tjóðbankin fylgdi ECB í juni. Seinna hækkingin, sum tjóðbankin boðaði frá í september, verður framd í føroysku bankunum síðst í oktober ella í november 2026.

Av tí at føroyska krónan er bundin at teirri donsku, fylgja føroysku bankarnir rentuni hjá danska tjóðbankanum.

Næstan øll hava broytiliga rentu

Rentuhækkingar raka føroysk húsarhald skjótt, tí sera fá hava fasta rentu. Í august 2026 var 92% av bústaðarskuldini við broytiligari rentu, meðan bert 8% var við fastari rentu (rentu, sum er føst í meira enn 10 ár). Árið fyri var býtið 91% og 9%.

Tað merkir, at tá ið bankarnir hækka rentuna, hækkar mánaðarliga gjaldið hjá flestu lántakarum beinanvegin. Ein ljós síða er, at 97% av samlaðu skuldini hjá føroysku húsarhaldunum verður goldin við avdráttum, so skuldin minkar støðugt.

Miðalútlánsrentan hjá øllum privat- og vinnukundum í føroysku bankunum var 4,39% í august, meðan miðal innlánsrentan bert var 0,65%.

Hvat kostar ein hækking?

Eitt einfalt roknidømi: Ein rentuhækking á 0,25 prosentstig á einum láni upp á 1 millión krónur kostar 2.500 krónur meira um árið, ella umleið 208 krónur um mánaðin – áðrenn rentustuðulin.

Rentustuðulin er 35% av rentuútreiðslunum á bústaðarskuld, men bert av í mesta lagi 100.000 krónum í rentu um árið. Undir loftinum verður netto meirkostnaðurin tí umleið 135 krónur um mánaðin fyri hvørja millión.

Landsbankin vísir á, at við eini bústaðarrentu á umleið 4% raka tey, sum skylda meira enn 2,5 milliónir krónur í bústaðarskuld, rentuloftið. Fyri hesi fær ein rentuhækking fulla ávirkan, tí eingin rentustuðul verður latin av teirri rentu, sum er omanfyri 100.000 krónur. Tað hevur serligan týdning í Tórshavn, har miðal sethúsaprísurin var umleið 4,8 milliónir krónur í fyrra hálvári 2026.

Sethúsaprísirnir hækka framvegis

Hóast hægri rentu eru sethúsaprísirnir ikki farnir at lækka. Miðalprísurin í Tórshavn var 7% hægri í fyrra hálvári 2026 enn í 2025, og í smærri bygdum og í Suðuroy/Sandoy var vøksturin enn størri. Landsbankin metir, at høvuðsorsøkin er lítið útboð av sethúsum samanborið við stóran eftirspurning, og vísir á, at inntøkurnar seinastu 10 árini ikki eru vaksnar líka nógv sum sethúsaprísirnir.

Hvat vænta bankarnir?

Landsbankin spyr bankarnar hvønn ársfjórðing um eftirspurning eftir fígging og um fíggjarstøðuna hjá kundunum. Seinasta kanningin vísir:

  • Húsarhaldini: Fíggjarstøðan var óbroytt í triðja ársfjórðingi. Bankarnir vænta ikki, at hon versnar í fjórða ársfjórðingi, hóast hægri rentan økir um fíggingarkostnaðin. Eftirspurningurin eftir láni vaks eitt sindur, men bankarnir vænta, at hann minkar aftur orsakað av rentuni.
  • Vinnan: Bankarnir høvdu væntað, at fíggjarstøðan hjá vinnukundunum fór at versna í triðja ársfjórðingi vegna rentuhækkingar, men hon var óbroytt. Teir vænta somu støðu í fjórða ársfjórðingi og heldur ikki øktan eftirspurning eftir fígging.

Góð ráð til lántakarar

  • Kanna tína egnu rentu og gjaldsætlan – og rokna út, hvat ein hækking upp á 0,25 ella 0,50 prosentstig merkir fyri títt húsarhald ella tína fyritøku.
  • Tosa við bankan um fasta rentu, longri afturgjaldstíð ella aðrar møguleikar, um tú ert bangin fyri hægri gjøldum.
  • Hav ein buffara. Innlánsrentan er lág, men ein peningagoymsla kann gera tað lættari at standa ímóti hægri útreiðslum.
  • Fyritøkur við broytiligari rentu á rakstrar- og íløgulánum eiga at taka hægri rentu við í fíggjarætlanina fyri 2027.

Keldur

Mynd: Jakub Żerdzicki / Unsplash